Zehirli Hayvanlar Kendi Bünyelerindeki Toksinlerden Nasıl Korunuyor?
Zehirli ok kurbağaları ve Papua Yeni Gine’de yaşayan iki renkli pitohui kuşu, taşıdıkları yüksek miktardaki zehirlere rağmen kendi bünyelerinde neden zehirlenmediklerinin sırrını araştıran...
Zehirli ok kurbağaları ve Papua Yeni Gine’de yaşayan iki renkli pitohui kuşu, taşıdıkları yüksek miktardaki zehirlere rağmen kendi bünyelerinde neden zehirlenmediklerinin sırrını araştıran bilim insanları, yeni mekanizmalar ortaya koydu. Uzun süre bu canlıların zehirlerine karşı tamamen bağışık olduğu düşünülse de yapılan son araştırmalar, genetik değişimler ve “zehir süngeri” adı verilen özel proteinlerin toksik maddeleri nötralize ettiğini gösteriyor. Hayvanların bu kimyasal silahlardan nasıl etkilenmediğine dair yürütülen çalışmalar, doğadaki karmaşık koruma stratejilerini gözler önüne seriyor.
Bir zehirli ok kurbağası, birkaç insanı öldürmeye yetecek kadar zehir taşır. Buna rağmen toksik maddeler tüm vücudunu dolaşmasına rağmen hayvanın kendisine hiçbir zarar gelmez. Bu durumun açıklaması, uzun süredir zannedildiğinden çok daha karmaşıktır.
Zehirli Ok Kurbağası Zehrini Nasıl Toplar?
Petbook’un aktardığı bilgilere göre zehirli ok kurbağaları zehirlerini kendileri üretmezler. Amfibiler; karıncalar, akarlar veya kırkayaklar gibi besinler yoluyla zehirli kimyasalları alır ve vücutlarında depolarlar. Hatta esaret altında bu zehirlilik özelliklerini tamamen kaybederler. Özellikle korkunç zehirli ok kurbağası, dünyanın en zehirli hayvanlarından biridir; sinir zehri, kasları ve solunumu birkaç dakika içinde felç edebilir.
Aynı Silahı Kullanan Bir Kuş Türü
Benzer bir fenomene Papua Yeni Gine’de yaşayan iki renkli pitohui kuşunda da rastlanmaktadır. Kuşun derisi, tüyleri ve kasları, belirli zehirli ok kurbağalarıyla aynı zehri içermektedir. Kuş bu maddeyi zehirli böcekler aracılığıyla bünyesine alır. Beslenme menüsünde bu böcekler ne kadar çok yer alırsa, kendisi de o kadar zehirli hale gelir. Aynı zamanda bu durum ona parazitlere karşı bir koruma sağlar.
Hayvanlar Kendilerini Neden Zehirlemez?
Araştırmacılar uzun süre bu türlerin kendi zehirlerine karşı basitçe bağışık olduğunu varsaymışlardı. Aslında otointoksikasyon adı verilen duruma karşı farklı stratejiler mevcuttur. Bunlardan biri, zehrin hayati önem taşıyan proteinlere bağlanmasını önleyen genetik değişikliklerdir. 2017 yılında yayımlanan bir araştırma, bir zehirli ok kurbağası türünde böyle bir mekanizmayı ortaya koymuştur.
Olası “Zehir Süngeri” Mekanizması
2021 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, zehirli ok kurbağalarının ve iki renkli pitohui kuşlarının zehirlerini muhtemelen özel proteinler aracılığıyla zararsız hale getirdiğini öne sürmektedir. Bu proteinler bir “zehir süngeri” gibi işlev görür: Toksik maddeleri, hayati süreçleri aksatmadan önce bağlarlar. Yapılan testler hayvanların kendi zehirlerine karşı tamamen bağışık olmadığını gösterdiğinden, sekestrasyon adı verilen bu durum şu an için en muhtemel açıklama olarak kabul edilmektedir.
Diğer yandan bazı türler ise bambaşka stratejiler kullanmaktadır. Zehirli yılanlar kendi zehirlerine karşı büyük ölçüde bağışıktır; ayrıca sindirim esnasında birçok zehirli protein mide asidi yoluyla etkisiz hale gelir. Böylece onlar da kendi kimyasal silahlarıyla birlikte yaşayabilir ve bu silahın kurbanı olmazlar.
